Nowe narracje wizualne - konferencja 1-3 lipca, Łódź + online
Nowe narracje wizualne

Nowe narracje wizualne – hasło, które przyświecało pierwszej odsłonie konferencji i wokół którego dziś znów ogniskujemy swoje myślenie współcześnie, odsyła do zupełnie innych skojarzeń i znaczeń niż jeszcze kilka lat temu. Wyobrażenie o tym, jak można opowiadać historie zaprzęgając do tego media immersyjne i posługując się językiem filmu czy sztuk wizualnych zostało poddane wielu próbom i musiało zostać zrewidowane. Każda wypowiedź artystyczna, która wykracza poza dotychczasowe środki wyrazu i kwestionuje granice medium rodzi się w nieustannym procesie prób i rewizji – procesie, który wciąż zaczyna się od nowa. Laboratorium, które powołaliśmy do życia w 2019 roku było poligonem doświadczalnym dla kilkudziesięciorga twórców i producentów z całego świata. Było też miejscem wielu dyskusji, odkryć, zaskoczeń i porażek, bez których żaden proces twórczy nie byłby kompletny. Nie pracowaliśmy jednak w laboratoryjnie wyizolowanym od otoczenia środowisku. Rzeczywistość zmienia się na naszych oczach i rezonują z nią zarówno sam proces twórczy, jak i tematyka podejmowana w pracach przez artystki i artystów. Chcemy uchwycić te momenty i poddać je dyskusji w międzynarodowym gronie twórczyń i teoretyków zainteresowanych sprzężeniem na styku filmu i szeroko rozumianych mediów cyfrowych.  

Zmiana, która dokonała się na przestrzeni ostatnich lat dotyczy naszej relacji z technologią, jej coraz wyraźniejszej obecności w „realnym” świecie, niemal niewidocznego wtapiania się interfejsów w nasze doświadczanie codzienności. Bez wątpienia ogromną rolę w procesie naszego układania relacji z mediami odegrały dwa lata pandemii, które wielu z nas przetrwało dzięki sprawnej infrastrukturze cyfrowej (zdalne praca i nauka, usługi online). Jednocześnie towarzyszyło nam dojmujące zmęczenie funkcjonowaniem online, byciem nieustannie podłączonym do sieci oraz zapośredniczenie doświadczenia przez ekrany komputerów i smartfonów. W tym kontekście opowiadanie historii i budowanie relacji z odbiorcą za pośrednictwem mediów cyfrowych jest dziś dużym wyzwaniem. Rosnące oczekiwania wobec treści online i tęsknota za światem materialnym są naturalnym następstwem pewnego momentu, którego byliśmy świadkami i mamy świadomość, że pole artystyczne nie tylko nie może być na to obojętne, ale też powinno szukać takich środków wyrazu, które przyjdą w sukurs szerokiemu gronu uczestniczek i uczestników kultury.  

Z pewnością nie unikniemy rozmowy o samej technologii, jednak dalecy jesteśmy od czysto technicznego analizowania najnowszych zdobyczy inżynierów i programistów. W centrum naszego zainteresowania zawsze są historia i widz – technologia może tę relację odpowiednio wypełnić i wzmocnić albo kompletnie zerwać i uczynić nieznośną w samym przeżyciu, jak również niemożliwą dla pamięci umysłu i ciała. To właśnie ciało wydaje się szczególnie istotne w procesie konsumowania i przetwarzania treści kultury. Na ile dziś jako widzowie skłonni jesteśmy wstać z wygodnych foteli i zaangażować się w doświadczenie nie tylko na poziomie percepcji zmysłowej, ale również w wymiarze haptycznym? Czy rzeczywiście w istotny sposób wpływa to na jakość odbioru i identyfikacji emocjonalnej z tematem doświadczenia? Afekt, bodziec, ruch i interakcja – to tylko niektóre hasła wywoławcze, które towarzyszyć będą wielu wystąpieniom i prezentacjom.  

Na scenie pojawią się zarówno artyści/artystki, producenci/producentki, reżyserzy/reżyserki, kuratorzy/kuratorki, ale też badacze i badaczki kultury. Każdy projekt realizowany w vnLab był poddawany szczegółowym badaniom i mamy nadzieję, że wyniki tych analiz posłużą kolejnym twórcom planujących realizację własnych produkcji.  Wierzymy, że wspomniany proces prób i rewizji nie może zachodzić w oderwaniu od wcześniejszych realizacji i wypracowanych rozwiązań, nawet jeżeli miałby stawać wobec nich w poprzek.  

W trakcie trzech dni konferencji postaramy się więc uchwycić najważniejsze zagadnienia, które będą wspólne dla języka mediów immersyjnych, narracji interaktywnych, eseju filmowego i animacji. Dyskusjom będzie towarzyszyła wystawa utworów VR i doświadczeń wykorzystujących media cyfrowe oraz program pokazów kinowych, w ramach którego zaprezentowane zostaną eseje filmowe reżyserów i reżyserek z polski i z zagranicy. Nie zabraknie również miejsca na nieformalne spotkania w przestrzeni campusu Łódzkiej Szkoły Filmowej, która od dziesięcioleci była i jest miejscem ożywionej debaty twórczej.  

Program
Kalendarz
Info
Wystawa

Nowe narracje wizualne 2022

Otwarcie konferencji przez kierowników vnLab, dr. Krzysztofa Pijarskiego i dr. Krzysztofa Franka z Łódzkiej Szkoły Filmowej.

Nowe narracje wizualne – wykład otwierający

wykład otwierający

Wykład otwierający z udziałem gościa specjalnego. Szczegóły wkrótce!

VR – o zmianach relacji między twórcą, a środowiskiem

Pracownia VR/AR przez cztery lata działania Laboratorium vnLab prowadzi projekty artystyczno-badawcze i produkuje utwory eksperymentalne, którym towarzyszy krytyczna refleksja naukowa. Podjęliśmy produkcję kilkunastu doświadczeń wirtualnej rzeczywistości, współpracowaliśmy przy produkcji projektów zewnętrznych, równolegle realizując badania. Program badawczy pracowni obejmuje kodyfikację języka nowego medium, studia produkcyjne, w tym etnografię procesu eksperymentu twórczego, oraz eksploracyjne badania odbioru zrealizowanych przez nas projektów. Wnioski z tych działań zostaną zaprezentowane przez kierowników pracowni Polę Borkiewicz i Jacka Nagłowskiego oraz współpracujących badaczy, Grzegorza Pochwatko i Michała Pabisia-Orzeszynę.

Badania VR

Swoje wystąpienia zaprezentują m.in. Michał Pabiś z Uniwersytetu Łódzkiego i Grzegorz Pochwatko z IP PAN. Szczegóły wkrótce!

Nieprzetarte szlaki stereoskopii

Stereoskopia jest medium nie tyle niedocenianym, co niepoznanym. Ta teza przyświecała nam od początku czteroletniego projektu badawczego, którego celem było odkrycie i zbadanie artystycznego i dramaturgicznego potencjału, jaki tkwi w stereoskopii. Pracownia S3D vnLab to jeden z nielicznych realizowanych na świecie projektów, który zgłębia możliwości ekspresji wizualnej w medium stereoskopii przeznaczonej do animacji poklatkowej. Możliwość położenia głównego nacisku na odkrywanie ekspresywności obrazów trójwymiarowych, doświadczanie nowych form interpretacji przestrzennych oraz tworzenia nowych struktur narracyjnych w utworach stereoskopowych, a nie tylko skupianie się na poprawnej rejestracji rzeczywistości w technice S3D było najcenniejszym spoiwem, jakie połączyło cały zespół badawczy.

W trakcie konferencji zespół pracowni Piotr Matysiak i Justyna Rucińska przedstawi założenia projektu, wstępne wnioski oraz podzieli się spostrzeżeniami, które pojawiły się po blisko czterech latach pracy na planie zdjęciowym.

Esej filmowy: pokazy kinowe

Pokazy kinowe wybranych przez Kubę Mikurdę i Stanisława Liguzińskiego esejów filmowych z Polski i zagranicy. Szczegóły wkrótce!

Cyfrowe narracje – w poszukiwaniu afektywnych ekologii

Wielość współczesnych form i wcieleń interaktywnych narracji cyfrowych pokazuje, że są one w swej istocie płynne. Jako utwory cyfrowe mogą przybierać różne formy, eksplorować różne możliwości odnoszenia się do publiczności. I choć można mówić o niebywałej wolności twórczej w poszukiwaniu form i sposobów opowiadania, narracje te od zawsze borykają się z trudnościami w docieraniu do odbiorczyń i odbiorców. Narracje cyfrowe przeżywały kryzys kilka lat temu, kiedy w artykule na Wikipedii można było przeczytać, że narracjom tym „w ich 40-letniej historii nie udało się spełnić swych obietnic” (w międzyczasie cytowany akapit znikł z hasła „interactive storytelling”). Do tych obietnic należało upodmiotowienie widowni – widz miał zrezygnować z pasywnej postawy i stać się współtwórcą narracji, wznieść się na nowy poziom zaangażowania, choć nie jest oczywiste, co ten termin ma znaczyć i jak mierzyć owo zaangażowanie w obrębie ekonomii uwagi i dystrybucji obrazów współczesnej przestrzeni cyfrowej. Na przestrzeni ostatnich trzech lat w Pracowni Narracji Interaktywnych przy Laboratorium Narracji Wizualnych próbowaliśmy zmierzyć się z aktualnymi wyzwaniami w polu produkcji kulturowej i jednocześnie poddać je refleksji. 

Esej filmowy jako metodologia analizy rzeczywistości

Esej filmowy rozumiany nie jako gatunek, ale metodologia pracy z materią filmową, zakłada użycie środków audiowizualnych w procesie badawczym. Tak postrzegany esej to poszukiwanie poprzez praktykę, eksperyment, który odwraca logikę produkcji, przesuwając punkt ciężkości z efektu końcowego na proces i jego odkrycia. Esej zaprasza do wspólnej refleksji, jest wyzwaniem, jednak tym, co czyni paradygmat eseistyczny tak wartościowym, jest potencjał do wyjścia poza utarte ścieżki myślenia i zaprzęgnięcie medium do pracy na rzecz analizy i interpretacji naszej rzeczywistości, która w coraz większym stopniu manifestuje się w środkach audiowizualnych. Przemysł filmowy od dłuższego czasu boryka się z kryzysem obrazo-twórczym. Analizując spektakle hollywoodzkie, kino science fiction, czy filmy katastroficzne, nie sposób nie dostrzec jak ograniczona stała się pula obrazów, za pomocą których spekulujemy na temat naszej przyszłości. Nie sposób rozstrzygnąć, kto jest autorem tych słów, Slavoj Žižek czy Fredric Jameson, ale cytat ten zrobił furorę: kinu łatwiej dziś wyobrazić sobie koniec świata niż koniec kapitalizmu. Wychodząc z inicjatywą stworzenia Pracowni Eseju Filmowego, chcieliśmy zaproponować jedno z możliwych rozwiązań dla tego problemu. Skoro tak trudno nam „wymyślić” nowe warianty przyszłości, to może uda nam się wytworzyć nowe obrazy przez praktykę zestawiania, wychodzącą poza ortodoksję naszej myśli. 

Podczas dyskusji poruszymy zagadnienia związane z audiowizualnymi praktykami eseistycznymi, w tym m.in. kwestie dotyczące produkcji, dystrybucji, finansowania i edukacji.  

1.07.2022 o godz. 17:30 zapraszamy również na przegląd wybranych esejów filmowych powstałych w vnLab oraz zrealizowanych przez twórców współpracujących z Pracownią Eseju Filmowego. 

Publikacje cyfrowe – doświadczenie czytelnicze, otwartość, zrównoważenie

Można powiedzieć, że uniwersalny dostęp do wiedzy i treści kultury oraz ich nieskrępowane krążenie to mit założycielski internetu. O realizację tej obietnicy do dziś walczą ruchy open source i open access, pierwszy związany z dostępnością kodu, drugi – wiedzy. Pojawienie się na masową skalę ok. roku 2000 możliwości interakcji z treściami publikowanymi w przestrzeni cyfrowej sprawiło, że o internecie zaczęliśmy myśleć przede wszystkim w kategoriach płynności, interaktywności, współpracy, co także znalazło swoje odbicie w społeczności open access, której bardziej radykalne odłamy zaczęły eksperymentować z płynnymi, czy też żywymi książkami (liquid/living books), których istotą jest współautorstwo, zmienność treści w czasie wskutek dyskusji, partycypacyjność. Za paradygmatyczne wcielenie takiej książki można uznać Wikipedię, nic więc dziwnego, że punktem wyjścia do myślenia o takich publikacjach były silniki wiki. Dziś dysponujemy kilkoma platformami, pozwalającymi na oparte na otwartym dialogu, zbiorowe pisanie cyfrowych książek – i pod wieloma względami wracamy tym samym do historycznych źródeł książki jako kanału dystrybucji treści, polegającym na wiązaniu pomiędzy okładkami elementów pozostających w procesie zmian. 

Pracownia Narracji interaktywnych przy vnLab w ostatnich latach eksplorowała książkę nie jako sposób wiązania czy też kadrowania treści, ale jako medium. Skupiała się na książce jako sposobie prezentacji, zadając sobie pytanie nie tyle o proces tworzenia treści i jego upubliczniania, co przede wszystkim o doświadczenie czytelnicze, a także ślad węglowy oraz trwałość takich publikacji. Celem modułu będzie przedyskutowanie aktualnego stanu pola cyfrowych publikacji, wyzwań open access, wymiany danych i archiwizacji, oraz potencjału rozwijanego w vnLab rozwiązania w tak zarysowanym polu.

Przemiany uczestnictwa w kulturze – implikacje dla strategii marketingowych oraz prowadzenia badań dotyczących sfery kultury

Moduł konferencji przygotowany przez Pracownię Percepcji i Badań Odbiorców skupiony jest wokół dyskusji o zastosowaniu nowych technologii w sferze sztuki. Sprawiają one, że procesy tworzenia, dystrybucji i promocji kultury podlegają przeobrażeniom, podobnie jak rola twórcy i odbiory jego dzieła. 

Wystąpienia podzielone zostaną na dwie części i zostaną podsumowane dyskusją z udziałem zaproszonych gości:
Rola i zakres zastosowań nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych w sferze kultury w świetle wyników badań instytucji kultury oraz uczestników kultury, dr Magdalena Sobocińska (PWSFTViT w Łodzi)
– Metodologia badań biometrycznych: wady i zalety eye-trackingu mobilnego i stacjonarnego, mgr Dagna Kidoń, PWSFTViT w Łodzi

Po prezentacjach odbędzie się dyskusja z zaproszonymi badaczami i badaczkami.

What’s next

Prezentacja nadchodzących planów Laboratorium Narracji Wizualnych oraz krótka prezentacja zbliżających się premier w Pracowni VR, Pracowni Eseju Filmowego, Pracowni S3D oraz Pracowni Narracji interaktywnych.

Roundtable: interdyscyplinarne podsumowanie konferencji

Podsumowanie trzech dni prezentacji i dyskusji w interdyscyplinarnym gronie panelistów z Polski i z zagranicy.

1
lipca
10:00 - 10:30
Nowe narracje wizualne 2022
10:30 - 11:15
wykład otwierający
Nowe narracje wizualne – wykład otwierający
wykład otwierający
11:30 - 13:00
VR – o zmianach relacji między twórcą, a środowiskiem
14:15 - 15:45
Badania VR
16:00 - 17:00
Nieprzetarte szlaki stereoskopii
17:30 - 19:00
Esej filmowy: pokazy kinowe
2
lipca
10:00 - 12:15
Cyfrowe narracje – w poszukiwaniu afektywnych ekologii
13:30 - 15:30
Esej filmowy jako metodologia analizy rzeczywistości
15:45 - 17:00
Publikacje cyfrowe – doświadczenie czytelnicze, otwartość, zrównoważenie
3
lipca
10:00 - 11:30
Przemiany uczestnictwa w kulturze – implikacje dla strategii marketingowych oraz prowadzenia badań dotyczących sfery kultury
11:45 - 12:15
What’s next
12:30 - 14:00
Roundtable: interdyscyplinarne podsumowanie konferencji

Nowe narracje wizualne – hasło, które przyświecało pierwszej odsłonie konferencji i wokół którego dziś znów ogniskujemy swoje myślenie współcześnie, odsyła do zupełnie innych skojarzeń i znaczeń niż jeszcze kilka lat temu. Wyobrażenie o tym, jak można opowiadać historie zaprzęgając do tego media immersyjne i posługując się językiem filmu czy sztuk wizualnych zostało poddane wielu próbom i musiało zostać zrewidowane. Każda wypowiedź artystyczna, która wykracza poza dotychczasowe środki wyrazu i kwestionuje granice medium rodzi się w nieustannym procesie prób i rewizji – procesie, który wciąż zaczyna się od nowa. Laboratorium, które powołaliśmy do życia w 2019 roku było poligonem doświadczalnym dla kilkudziesięciorga twórców i producentów z całego świata. Było też miejscem wielu dyskusji, odkryć, zaskoczeń i porażek, bez których żaden proces twórczy nie byłby kompletny. Nie pracowaliśmy jednak w laboratoryjnie wyizolowanym od otoczenia środowisku. Rzeczywistość zmienia się na naszych oczach i rezonują z nią zarówno sam proces twórczy, jak i tematyka podejmowana w pracach przez artystki i artystów. Chcemy uchwycić te momenty i poddać je dyskusji w międzynarodowym gronie twórczyń i teoretyków zainteresowanych sprzężeniem na styku filmu i szeroko rozumianych mediów cyfrowych.  

Zmiana, która dokonała się na przestrzeni ostatnich lat dotyczy naszej relacji z technologią, jej coraz wyraźniejszej obecności w „realnym” świecie, niemal niewidocznego wtapiania się interfejsów w nasze doświadczanie codzienności. Bez wątpienia ogromną rolę w procesie naszego układania relacji z mediami odegrały dwa lata pandemii, które wielu z nas przetrwało dzięki sprawnej infrastrukturze cyfrowej (zdalne praca i nauka, usługi online). Jednocześnie towarzyszyło nam dojmujące zmęczenie funkcjonowaniem online, byciem nieustannie podłączonym do sieci oraz zapośredniczenie doświadczenia przez ekrany komputerów i smartfonów. W tym kontekście opowiadanie historii i budowanie relacji z odbiorcą za pośrednictwem mediów cyfrowych jest dziś dużym wyzwaniem. Rosnące oczekiwania wobec treści online i tęsknota za światem materialnym są naturalnym następstwem pewnego momentu, którego byliśmy świadkami i mamy świadomość, że pole artystyczne nie tylko nie może być na to obojętne, ale też powinno szukać takich środków wyrazu, które przyjdą w sukurs szerokiemu gronu uczestniczek i uczestników kultury.  

Z pewnością nie unikniemy rozmowy o samej technologii, jednak dalecy jesteśmy od czysto technicznego analizowania najnowszych zdobyczy inżynierów i programistów. W centrum naszego zainteresowania zawsze są historia i widz – technologia może tę relację odpowiednio wypełnić i wzmocnić albo kompletnie zerwać i uczynić nieznośną w samym przeżyciu, jak również niemożliwą dla pamięci umysłu i ciała. To właśnie ciało wydaje się szczególnie istotne w procesie konsumowania i przetwarzania treści kultury. Na ile dziś jako widzowie skłonni jesteśmy wstać z wygodnych foteli i zaangażować się w doświadczenie nie tylko na poziomie percepcji zmysłowej, ale również w wymiarze haptycznym? Czy rzeczywiście w istotny sposób wpływa to na jakość odbioru i identyfikacji emocjonalnej z tematem doświadczenia? Afekt, bodziec, ruch i interakcja – to tylko niektóre hasła wywoławcze, które towarzyszyć będą wielu wystąpieniom i prezentacjom.  

Na scenie pojawią się zarówno artyści/artystki, producenci/producentki, reżyserzy/reżyserki, kuratorzy/kuratorki, ale też badacze i badaczki kultury. Każdy projekt realizowany w vnLab był poddawany szczegółowym badaniom i mamy nadzieję, że wyniki tych analiz posłużą kolejnym twórcom planujących realizację własnych produkcji.  Wierzymy, że wspomniany proces prób i rewizji nie może zachodzić w oderwaniu od wcześniejszych realizacji i wypracowanych rozwiązań, nawet jeżeli miałby stawać wobec nich w poprzek.  

W trakcie trzech dni konferencji postaramy się więc uchwycić najważniejsze zagadnienia, które będą wspólne dla języka mediów immersyjnych, narracji interaktywnych, eseju filmowego i animacji. Dyskusjom będzie towarzyszyła wystawa utworów VR i doświadczeń wykorzystujących media cyfrowe oraz program pokazów kinowych, w ramach którego zaprezentowane zostaną eseje filmowe reżyserów i reżyserek z polski i z zagranicy. Nie zabraknie również miejsca na nieformalne spotkania w przestrzeni campusu Łódzkiej Szkoły Filmowej, która od dziesięcioleci była i jest miejscem ożywionej debaty twórczej.  

 

REGULAMIN KONFERENCJI

Nowe narracje wizualne - wystawa
Kadr z doświadczenia "Deep dive", reż. Miłosz Hermanowicz
Na wystawie towarzyszącej konferencji zostaną zaprezentowane prace wchodzące w twórczy dialog z medium filmu, wirtualnej rzeczywistości i dokumentu. Będą to zarówno prezentowane przedpremierowo doświadczenia powstałe w vnLab jak i zaproszone gościnnie projekty twórców polskich i zagranicznych. Interesują nas prace przyglądające się aktualnym zagadnieniom współczesności takim jak zdrowie psychiczne, ekologia, równouprawnienie - prace mierzące się ze światem pod wieloma względami przewartościowanym i sfragmentaryzowanym.

Szczegółowy program wystawy dostępny będzie wkrótce!

Kuratorzy: Krzysztof Pijarski, Agnieszka Sural, Anna Szylar

Prelegenci

Ariel Avissar

Uniwersytet w Tel Awiwie

Ágnes Karolina Bakk

Centrum Innowacji Uniwersytetu Sztuki i Projektowania Moholy-Nagy

Katarzyna Boratyn

vnLab

Pola Borkiewicz

vnLab

Adam Czarnecki

Instytut Badawczy ARC Rynek i Opinia

Krzysztof Franek

Szkoła Filmowa w Łodzi
vnLab

Garry Hall

Centre for Postdigital Cultures, Uniwersytet w Coventry

Miłosz Hermanowicz

vnLab

Dagna Kidoń

Szkoła Doktorska Nauk Społecznych UŁ
vnLab

Stanisław Liguziński

vnLab

Piotr Matysiak

Szkoła Filmowa w Łodzi
vnLab

Kuba Mikurda

Szkoła Filmowa w Łodzi
vnLab

Jacek Nagłowski

vnLab

Michał Pabiś-Orzeszyna

Katedra Filmu i Mediów Audiowizualnych Uniwersytetu Łódzkiego

Krzysztof Pijarski

Szkoła Filmowa w Łodzi
vnLab

Grzegorz Pochwatko

Laboratorium Wirtualnej Rzeczywistości i Psychofizjologii, Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk

Justyna Rucińska

vnLab

Magdalena Sobocińska

Szkoła Filmowa w Łodzi
vnLab

Małgorzata Steciak

CinematicVR

Lena Thiele

Miiqo Studios UG

Joanna Zylinska

Kings College w Londynie